Kult św. Huberta - Duchowy wymiar łowiectwa

Kultura łowiecka w wymiarze duchowym odnosi się do życia wewnętrznego (poza-materialnego), intelektualnego, uczuciowego, a zwłaszcza moralnego. Jednym z najważniejszych przejawów duchowych wartości łowiectwa, obok tradycji, etyki i twórczości, należy kult świętego Huberta patrona myśliwych, leśników i jeźdźców.

 

 

Kult św. Huberta rozwijał się na podłożu czci świętego Eustachego , uprzednio uznawanego za patrona łowców. Obu patronów łączy widzenie jakiego mieli doznać na łowach, które przyczyniło się do ich nawrócenia. Jednak kult św. Eustachego z czasem został niemal zupełnie wyparty w Polsce.
Postać św. Huberta jako patrona myśliwych znana jest na ziemiach polskich co najmniej od XVI wieku, a jego kult przypuszczalnie rozwijał się pod wpływem tradycji rycerstwa zachodniego. Największy rozkwit tradycji hubertowskich nastąpił za sprawa Sasów, którzy paradoksalnie , pomimo zwykle niehumanitarnego podejścia do zwierzyny, przywiązywali dużą wagę do oprawy polowań. W tym okresie także upowszechniał się zwyczaj uroczystego rozpoczynania jesiennych łowów zbiorowych na grubego zwierza od mszy hubertowskiej.


Kult św. Huberta stał się częścią łowieckich tradycji szlacheckich, a podczas utraty niepodległości stanowił element jedności polskich myśliwych. Szczególnie pielęgnowany był w okresie międzywojennym. Dzień patrona myśliwych obchodzono organizując uroczyste msze polowe, spotkania i polowania z oprawą, zwłaszcza udziałem sygnalistów myśliwskich, ułożeniem pokotu. Do stałej tradycji weszły konne biegi myśliwskie zwane hubertowskimi. Rozwojowi kultu sprzyjali właściciel ziemscy, prywatni dzierżawcy łowisk, a także chłopi. Już wówczas tradycją była budowa kapliczek ku czci patrona myśliwych. Ważną oznaką czci św. Huberta były uroczystości organizowane przez stowarzyszenia łowieckie, a po ich zjednoczeniu przez Polski Związek Łowiecki. Wyjątkowy prestiż posiadały uroczystości z udziałem przedstawicieli władz państwowych, zwłaszcza pod patronatem prezydenta RP Ignacego Mościckiego w Spale, a także uroczystości hubertowskie odbywające się  w różnych formacjach wojskowych, głównie kawaleryjskich. Wspaniałym wyrazem czci myśliwych dla swego patrona była (jedyna w skali kraju) fundacja obrazu ołtarzowego pw. św. Huberta w kościele św. Elżbiety we Lwowie.


Po II wojnie światowej tradycje hubertowskie zasadniczo rozwijano marginalnie w niektórych środowiskach myśliwskich, głównie poprzez zachowywanie nazw kół, uroczysk, siedzibie zaś poprzez okazywanie związków łowiectwa z chrześcijańskim opiekunem. Zwykle myśliwi ukrywali się z wyrazami czci dla swego patrona wobec nieuznawanej i często wykpiwanej tradycji.


Współczesny, dynamiczny rozkwit tradycji hubertowskich zapoczątkowany został w latach 80 XX wieku, do czego przyczyniły się zwłaszcza uroczystości z udziałem władz państwowych i łowieckich na różnych szczeblach oraz zaangażowanie księży- kapelanów myśliwskich środowiskach myśliwskich i w społeczeństwie. Odrodzenia kultu św. Hubrtanade wszystko jednak należy upatrywać w inicjatywie i działaniach myśliwych na szczeblach kół łowieckich, dla których tradycje hubertowskie stały się , przy poszanowaniu przekonań oraz innych wyznań wyrazem wartości duchowych świadczących o poziomie i znaczeniu polskiego łowiectwa. Za wyraz kultu należy uznać także ustanowienie w 1992r Medalu św.. Huberta, jako najważniejszego odznaczenia łowieckiego przyznawanego za zasługi na polu kultury łowieckiej.


Polscy myśliwi wyjątkowym szacunkiem darzą swego patrona. Z dumą staja przed ołtarzami z wizerunkiem swego patrona przy kapliczkach, zjednoczeni pod sztandarami ze znakiem św. Huberta. Nie Am już obecnie bodaj w Polsce koła łowieckiego, które by od mszy huberowskiej nie rozpoczynało sezonu polowań. Za pośrednictwem patrona myśliwi składają dziękczynienie za dary pól i lasów, dziękują za radość obcowania wśród przyrody i szczęśliwy powrót z łowów. Ponadczasowym i najważniejszym aspektem kultu św. Huberta jest bowiem jego wymiar kulturowy, skierowany zarówno do myśliwych i społeczeństwa, stanowiący przesłanie duchowych wartości dla następnych pokoleń.

Krzysztof J. Szpetkowski

Przedruk
 z „Kultura łowiecka”  3 (50) 2008

 


MIEJSCA KULTU ŚW.  HUBETA W OKRĘGU CHEŁMSKIM
   
Liszno - drewniana płaskorzeźba z wizerunkiem św. Huberta –biskupa. z 1997 r. w kaplicy myśliwskiej  kościoła w Lisznie  ks. St . Furlepa.
    -witraże w kaplicy św. Huberta  fundacji ks. kanonika  Stanisława Furlepy , ZO i ORŁ w Chełmie 2007.

Chełm - rzeźba z wizerunkiem św. Huberta -biskupa w kościele św. Rodziny w Chełmie ks. Jan Pokrywka – kapelan lubelskich myśliwych. 2007r.
    -witraż ze znakiem św. Huberta- dar myśliwych okręgu lubelskiego. 2007r.

Zanowinie - drewniana kapliczka z olejnym obrazem przedstawiającym wizję św. Huberta namalowanym przez Krzysztofa Sawickiego z Zamościa. Wybudowana przez myśliwych z KŁ nr 82 „Dubelt” w Chełmie na okoliczność 40 lat działalności koła w 1997r. Obraz ufundował Mirosław Sawicki.

Sajczyce - murowana kapliczka z drewnianą rzeźbą św. Huberta fundacji członków KŁ nr 23 „Szarak” w Chełmie

Osowa - drewniana płaskorzeźba z wizją św. Huberta w ołtarzu głównym kościoła, ufundowana przez Zbigniew Gaja prezesa KŁ nr 50 „Cietrzew” w Dubecznie.

Kumowa Dolina - kamień z pamiątkową tablicą z kopią wizerunku św. Huberta z Promnic .
ufundowany z okazji Jubileuszu  85 lecia PZŁ  przez ZO i ORŁ w Chełmie. - 2008r

Jeżyniec - drewniana kapliczka z płaskorzeźbą św. Huberta wykonana w piaskowcu. Fundacji członków KŁ nr 24 „Lis” w Łopienniku Górnym z okazji 60 lecia powstania koła w 2008 r.

Ludwinów - murowana kapliczka z drewnianą płaskorzeźbą z wizją św. Huberta ufundowana przez członków KŁ nr 53 „Bażant”{ w Świdniku, na okoliczność 55 lecia Koła.- 2007r

 

Toruń - ob.191 lipowa kapliczka z drewnianą orzechową płaskorzeżbą wizji św. Huberta.kapliczkę wykonał Warda Zdzisław z Siennicy Małej, płaskorzeźbę wykonała Dorota Przemorska z Krasnegostawu. Poświęcona 22.11.2008r.

 

Żdzannym -  kapliczka św. Huberta

 

Pobołowice -  kapliczka św. Huberta